Port of Amsterdam

Gasunie, Shell Nederland, Remeha, Stedin, Port of Amsterdam en Groningen Seaports gaan onder de noemer Missie H2 en als partner van TeamNL in aanloop naar en tijdens de Olympische en Paralympische Spelen van Tokyo 2020 waterstof promoten als belangrijke en duurzame energiedrager voor de (nabije) toekomst. Hieronder lees je meer over de rol en visie van Port of Amsterdam.

Port of Amsterdam ziet groene waterstof als belangrijke bouwsteen voor de energietransitie en als toekomstig product voor de haven. Veel mensen denken bij energietransitie vooral aan elektrificatie: alles moet in de toekomst op groene stroom gaan draaien. Men beseft vaak niet dat dit een enorme uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnetwerk zou vergen, en dat hier zeer hoge kosten mee gemoeid zijn. Ook blijft het probleem van energie opslag onderbelicht: hoe ga je om met de hoeveelheid energie die geproduceerd wordt als er veel wind (en/of zon) is, en hoe vang je tekorten op als het weer niet meewerkt?

Port of Amsterdam ziet voor waterstof als opslagmedium voor groene energie een steeds grotere rol weggelegd, en wil graag de eventuele onbekendheid hiermee of angst hiervoor wegnemen. Daarom heeft Port of Amsterdam zich aangesloten bij Missie H2 en de campagne ‘Nederland Waterstofland’

Waterstof voor de haven, stad en regio
Deze energiedrager heeft een breed scala aan toepassingsmogelijkheden. Niet alleen voor de haven, maar zeker ook voor de stad en de regio. En het voordeel is dat het huidige Nederlandse aardgasnetwerk met relatief kleine aanpassingen geschikt te maken is voor het transport van waterstof. Zo kan groene waterstof onder andere ingezet worden als transportbrandstof (wegtransport, scheepvaart, luchtvaart), energiedrager voor huishoudens (verwarming, koken), industrie (i.p.v. aardgas en kolen) duurzame industriële grondstof en als energieopslag ter vervanging van accu's.

De rol van Port of Amsterdam
De Amsterdamse haven ligt op de toekomstige route tussen de aanlanding van groene stroom uit grootschalige windparken op zee, een dynamische haven-industrieel gebied én een dichtbevolkte metropool. De groene stroom die in de toekomst aan land komt wordt deels meteen verbruikt. Het overschot moet opgeslagen worden voor later gebruik, en daarvoor is waterstof in onze ogen het geschikte medium. In de haven kan groene waterstof geproduceerd, geïmporteerd, opgeslagen en doorgevoerd worden, en kan het als grondstof verwerkt worden tot andere producten, bijvoorbeeld synthetische brandstoffen, kunststoffen en meststoffen. Omdat er momenteel een klassiek kip-ei dilemma bestaat (producenten wachten op voldoende vraag, gebruikers wachten op beschikbaarheid groene waterstof tegen aantrekkelijke prijs), neemt Port of Amsterdam de rol op zich om dit dilemma te doorbreken. Dat doen we door zelf initiatief te nemen tot waterstofgebruik bij een van onze vaartuigen, door te participeren in onderzoekstrajecten voor grootschalige elektrolyse, door een waterstof tankstation in de haven te vestigen, en potentiële afnemers van waterstof te informeren en te mobiliseren. Port of Amsterdam maakt zich sterk voor het opschalen van productie van groene waterstof door elektrolyse: groene stroom wordt gebruikt om water in waterstof en zuurstof te splitsen.

Met de komst van grootschalige windparken voor de kust is het Noordzeekanaalgebied aantrekkelijk gepositioneerd voor de productie van groene waterstof. Het 100MW elektrolyser project in samenwerking met Nouryon en Tata Steel is hier een goed voorbeeld van.

Hoe kan waterstof helpen te verduurzamen?
Er zijn verschillende duurzame toepassingsmogelijkheden voor waterstof als energiedrager:

1. Industriële grondstof
Waterstof wordt al decennia als grondstof toegepast bij onder andere de productie van meststoffen, metaalproductie-industrie en bij de productie van brandstoffen. In Nederland wordt waterstof momenteel geproduceerd door stoom te laten reageren met aardgas, waarbij waterstof (H2) en koolstofdioxide (CO2) ontstaan. Wanneer gebruik wordt gemaakt van CO2-neutrale waterstof (groene waterstof), wordt deze CO2-emissie vermeden. Port of Amsterdam zet zich samen met Nouryon en Tata Steel in om de productie van groene waterstof op te schalen en beschikbaar te maken in het NZKG via het 100MW project.

2. Mobiliteit en transport
Waterstof als transportbrandstof wordt gezien als een goede mogelijkheid voor CO2-neutraal transport, mits de waterstof vanuit hernieuwbare bron is geproduceerd. Dit heeft als groot voordeel dat transporteenheden geen emissie hebben van CO2 en andere schadelijke elementen. (Er komt slechts water en energie uit het proces.) Voor transport- en mobiliteitsbehoeften zijn er voor waterstof al verschillende mogelijkheden. Zo kunnen personenauto’s, maar ook vrachtwagens, hijs- en liftgereedschappen en schepen op waterstof ingezet worden.

3. Energiedrager voor industrie
Om het gebruik van fossiele energiedragers terug te dringen, kan waterstof – mits uit hernieuwbare bron gewonnen – ingezet worden. Hierbij kunnen energievragende processen omgezet worden naar waterstof. Voorbeelden hiervan zijn gasbranders, stoomgeneratoren, drogers, etc. De waterstof kan op de plek waar energievraag is, gebracht worden door flexibel transport (vrachtwagens, schepen e.d.) en door een vaste transportoplossing in de vorm van een pijplijn.

4. Energievraag in huishoudens
De verduurzaming van de warmtebehoefte van huishoudens kan op verschillende manieren. De inzet van waterstof is een reële optie naast elektrificatie via de inzet van warmtepompen of het gebruik van stadswarmte. Waterstof kan voor een deel bijgemengd worden in het huidige gasnetwerk, maar cv-ketels kunnen ook volledig op waterstofgas functioneren. De levering van waterstofgas kan vanuit de Amsterdamse haven, waar ruimte is voor de productie van waterstof. Daarnaast zijn er goede verbindingen op het regionale gasnetwerk.